معرفی کتاب : ریشه های اقتصادی فروپاشی اتحاد شوروری
دکتر الهه کولائی
گورباچف در بیست و هفتمین کنگره حزب کمونیست اتحاد شوروی (فوریه 1986) اصول «تفکر جدید» را اعلام کرد. وی در سخنرانی خود با عنوان «گزارش سیاسی کمیته مرکزی به کنگره» که توسط دبیر کل ارائه می شد، ضمن برشمردن نقاط منفی و نظام نامناسب اقتصادی، خواستار ایجاد دگرگونی های اساسی شد.
گورباچف لزوم برقراری ثبات و آرامش در روابط روسیه با جهان خارج، به ویژه غرب و آمریکا را مورد تاکید قرار داد. بدون کاهش تشنج و تنش میان دو بلوک سوسیالیسم و سرمایه داری و نیز در روابط با چین، رهبری شوروری و گورباچف خود را قادر به تامین منابع مورد نیاز برای اجرای برنامه اصلاحات در داخل کشور نمی دانست. در شرایطی که برنامه حزبی سال 1961 (دوران خروشچف) با خوش بینی شدید در مورد رسالت آزادی بخشی اتحاد شوروی در رها ساختن خلق های تحت استثمار از ستم امپریالیسم سخن می گفت، برنامه جدید حزب کمونیست ضمن تاکید بر وظیفه کشورهای جهان سوم در مبارزه با امپریالیسم، رسالت آنان را در ساختن کشورهای مترقی یادآور شد. اهمیت تفکر جدید گورباچف در سیاست خارجی و نگرش امنیتی اتحاد شوروی بیشتر ناشی از این بود که رهبری سیاسی کشور بقای خود به عنوان یک ابر قدرت در صحنه سیاست های بین المللی را جز از راه بازسازی اقتصاد و احیای آن میسر نمی دانست. عقب ماندگی چشمگیر اتحاد شوروی در مسابقه فناوری (غیر نظامی) جایگاه ابرقدرت بودن آن را حتی در سطح امور نظامی مورد تهدید جدی قرار داده بود. مدل استالینی اقتصاد سبب موفقیت هایی در روند صنعتی کردن کشور شده بود. در این راستا توسعه صنایع سنگین و قدرت نظامی از اولویت مطلق برخوردار بود، ولی تولید کالاهای مصرفی و نیاز به فناوری پیشرفته، مستلزم رهیافت جدید در همه زمینه های فعالیت های اجتماعی و نیز اقتصاد بود. هراس بلشویک ها از جهان خارج و توطئه های امپریالیستی استقرار مدل استالینی را موجه ساخته بود …
